وقتي براي خريد ظروف مخصوص آشپزخانه به فروشگاههاي مختلف برويد، حتماً انواع مختلفي از اين ظرفها را خواهيد ديد؛ ظرفهايي با جنس، طرح و رنگهاي متفاوت.
اما تا به حال با خود فكر كردهايد اين همه تنوع جنس و طرح براي چيست؟ اصلاً چرا بايد براي خريد يك ظرف ساده، از ميان انواع مختلف، يكي را انتخاب كرد و آن كه انتخاب ميشود، چه خصوصياتي بايد داشته باشد؟
گيتي بهداديپور، كارشناس تغذيه و رژيمدرماني با اشاره به اينكه برخي از مواد موجود در ظروف ميتواند هنگام پخت و پز وارد غذا شود، در گفتوگو با جامجم درباره ويژگيهاي ظروف مناسب توضيح ميدهد: ظروف مختلفي با جنسهاي متفاوت در بازار وجود دارد كه بايد با توجه به تاثير آنها بر پخت غذا، بهترين و سالمترين جنس را براي پخت و پز انتخاب كنيم؛ انواع ظروف آلومينيومي، استيل، پيركس، ملامين، مسي، رويي، سفالي و ظروف نچسب در بازار وجود دارد كه هريك ميتواند تاثير خاص خود را داشته باشد.
ويژگيهاي يك ظرف خوب
ظرف خوب چه ظرفي است؟ چه ويژگيهايي موجب ميشود يك ظرف را خوب و مناسب بدانيم و ظرفهاي ديگر را نامناسب؟ چرا متخصصان استفاده از ظروف خاصي را توصيه ميكنند و بعضي از انواع ديگر را اصلاً مناسب نميدانند؟
بهداديپور درباره ويژگيهاي ظرف خوب و سالم براي پخت غذا توضيح ميدهد: يكي از مشخصات ظروف خوب اين است كه بتواند گرما را بخوبي منتقل كند. همچنين اگر ظرفها پوشش داده شده است، اين پوشش حتماً بايد استاندارد باشد تا بتواند در گروه ظروف خوب و سلامت قرار گيرد.
به گفته اين كارشناس تغذيه، موادي كه در پوشش ظروف به كار برده ميشود مهم است و به همين دليل ظرف مناسب بايد از فروشگاههاي معتبر تهيه شود و استاندارد باشد.
ظروف آلومينيومي يا رويي
امروزه ديگر ظروف رويي در بازار وجود ندارد و آنچه با نام ظروف رويي به فروش ميرسد، همان ظروف آلومينيومي است كه استفاده از آنها توصيه نميشود.
بهداديپور ضمن بيان اينكه استفاده از ظروف آلومينيومي اصلاً مناسب نيست، درباره اين ظروف ميگويد: با اينكه ظروف آلومينيومي سبك است و گرما را بخوبي منتقل ميكند، اما استفاده از آنها اصلا توصيه نميشود. همچنين برخي نظريهها ميگويد آلومينيوم براي سيستم عصبي بدن انسان مضر است و در درازمدت ميتواند احتمال بروز بيماري آلزايمر را افزايش دهد.
اين كارشناس تغذيه تاكيد ميكند: اگر ظرفي واقعا از جنس روي باشد، استفاده از آن بهتر از ظروف آلومينيومي خواهد بود، اما متاسفانه امروزه ديگر اين ظروف وجود ندارد و آنچه به نام ظروف رويي به فروش ميرسد، همين ظرفهاي آلومينيومي است؛ البته بايد بدانيد ظروف رويي سنگين است و ظروف آلومينيومي سبك و با اين تفاوت ساده هنگام خريد متوجه ميشويد كه ظرفي كه با نام رويي ميخريد، در واقع از جنس آلومينيوم است.
اما و اگرهاي استفاده از ظروف مسي
قديميها اعتقاد داشتند ظروف مسي براي حفظ سلامتشان مفيد است و به همين دليل تا جايي كه ممكن بود غذايشان را در ظروفي از جنس مس آماده ميكردند. امروزه تعداد ظروف مسي در مقايسه با گذشته كاهش يافته است و نميتوان براحتي اين نوع ظرفها را در بازار پيدا كرد. اما آيا واقعاً پخت غذا در اين نوع ظروف بهتر است يا نه؟
بهداديپور درباره ظرفهاي مسي و خواص آن خاطرنشان ميكند: با توجه به اينكه بدن به مقدار بسيار كمي مس نياز دارد، نميتوانيم بگوييم فردي كمبود مس دارد. البته بعضي از بيماريها چنين حالتي را ايجاد ميكند ولي به طور كلي اين گونه نيست كه افراد در معرض كمبود مس باشند و به آنها استفاده از ظروف مسي توصيه شود.
به گفته وي، با اين كه مقادير كم مس براي سلامتي مفيد است ولي مقادير زياد آن ميتواند مسموميتزا باشد. بنابراين زماني كه لايه پوششدهنده ظروف مسي آسيب ببيند يا از بين برود، مس بيشتر از حد مجاز وارد غذا ميشود و در نتيجه حالتهاي مسموميت مانند تهوع و استفراغ بروز ميكند.
ظروف نچسب، خوب است يا بد
ظروف نچسب هم يكي از پرطرفدارترين ظرفهايي است كه امروزه در بازار وجود دارد. بهداديپور درباره اين ظرفها ميگويد: امروزه خيلي از خانمها ظروف تفلوني را كه ساييده يا خراشيده شده است، براي بازسازي به مغازههايي ميبرند كه با پرداخت هزينهاي به نسبت كم پوشش داخل آنها را بازسازي ميكنند. در حالي كه بايد بدانيد اين پوششها معمولاً استاندارد نيست و به همين دليل ميتواند دردسرساز شود.
بنابراين بهتر است ظروف نچسب را از فروشگاههاي معتبر تهيه كرده و هيچ وقت پوشش داخلي آنها را با مواد غيراستاندارد بازسازي نكنيد.
ظرف خوب، ظرف شيشهاي
برخي از انواع ظروف شيشهاي را ميتوان براحتي و بدون اينكه خطري ايجاد شود، در مايكروويو قرار داد و علاوه بر اين، برخي براي پخت غذا روي گاز يا داخل فر هم مناسب است.
بهداديپور ضمن بيان اين مطلب ميگويد: اين ظروف هنگام پخت غذا با غذاهاي اسيدي واكنش نميدهد و به همين دليل انواع مختلف غذاها را ميتوان در آنها پخت و نگهداري كرد. علاوه بر اين، ظرفهاي شيشهاي پوشش خاصي هم ندارد كه وارد غذا شود و از اين نظر هم مطمئن است. البته هنگام استفاده از ظروف شيشهاي بايد توجه داشته باشيد ظرف با المنتهاي برقي يا حرارت مستقيم خيلي زياد تماس نداشته باشد.
به گفته اين كارشناس تغذيه، ظروف شيشهاي ميتواند حرارت را بخوبي و البته به صورت غيريكنواخت منتقل كند. بنابراين هنگام استفاده از اين ظرفها بايد غذا را مرتب هم بزنيد تا حرارت بخوبي منتقل شود.
ظروف پلاستيكي و نگهداري مواد غذايي
همه ميدانيم به هيچ وجه نميتوان از ظروف پلاستيكي براي پخت غذا استفاده كرد، اما براي نگهداري غذاها چطور؟ آيا ظروف پلاستيكي و يك بار مصرف انتخاب مناسبي براي نگهداري غذاست؟
بهداديپور با اشاره به اينكه نبايد غذاهاي گرم را داخل ظروف پلاستيكي ريخت، ميگويد: اگر از ابتدا غذاي سردي را داخل ظروف پلاستيكي بريزيد، نگهداري آن غذا داخل ظرف مشكلي ايجاد نميكند، اما نكته مهمي كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه به هيچ وجه غذاهاي داغ را داخل ظرفهاي پلاستيكي نريزيد.
به گفته اين كارشناس تغذيه، هنگام استفاده از ظروف يكبار مصرف حتماً بايد به علامت اختصاري كه كف ظرف حك شده است، توجه داشت. به عنوان مثال ظروف پلياستايرني شفاف (GPPS) تنها براي نوشيدنيهاي سرد مناسب است و استفاده از آنها براي موادغذايي داغ مانند چاي و قهوه اصلاً توصيه نميشود.
نيلوفر اسعديبيگي
