اس ام اس/جک/کلیپ

^{قطب نماي جغرافيايي و تخته‌نردهاي سنگي باستاني در خارك كشف شد}

^{مطالعات باستان شناسي روي چند اثر ناشناخته در جزيره خارك منجر به شناسايي و كشف سمت‌نماي جغرافيايي و تخته‌نردهاي سنگي باستاني متعلق به 2 تا 3 هزار سال پيش شد.يكي از يافته‌ها صخره‌كندي است چهارضلعي و نيم‌متري با گوشه‌هاي مدور كه بر كف زمين و روي صخره‌اي مسطح و مشرف به يك راه قديمي تراشيده شده است.}

^{خبرگزاري ميراث فرهنگي _ گروه ميراث فرهنگي_ يك سمت‌نماي جغرافيايي و تخته‌نردهاي سنگي باستاني متعلق به 2 تا 3 هزار سال پيش در نتيجه پژوهش هاي علمي در جزيره خارك كشف شد.}

^{اين يافته ها در نتيجه بازديد "رضا غياث آبادي" از جزيره خارك به دست آمد.}

^{نخستين يافته صخره‌كندي است چهارضلعي و نيم‌متري با گوشه‌هاي مدور كه بر كف زمين و بر روي صخره‌اي مسطح و مشرف به يك راه قديمي تراشيده شده است.}

^{ديگر نگاركندهاي نويافته خارك عبارت است از گودال‌هاي كوچكي با قطر چهار تا ده سانتيمتر كه با تركيب‌هاي گوناگون و متنوعي بر كف زمين و بر روي صخره‌هاي مرجاني ساحل شمال‌غربي جزيره كنده‌كاري شده‌اند. اين نقش‌ها در جايي ساخته شده‌اند كه داراي زميني صخره‌اي و مسطح و مرتفع و داراي چشم‌اندازي عالي به دريا است.}

^{غياث آبادي كه اين بازديد را به دعوت برخي دوستداران ميراث فرهنگي و مسئولان جزيره خارك انجام داده، از چند اثر نويافته كه توسط شهرام اسلامي يكي از ساكنان جزيره شناسايي شده بود ديدن و در نهايت گزارشي مبني بر تاريخي بودن اين آثار با قدمتي بيش از دو هزار سال ارائه مي كند.}

^{گزارش زير خبر كامل كشف سمت‌نماي جغرافيايي و تخته‌نردهاي سنگي باستاني متعلق به 2 تا 3 هزار سال پيش توسط دكتر رضا غياث آبادي است كه به صورت اختصاصي براي خبرگزاري ميراث فرهنگي (CHN) نوشته شده است.}

^{صخره‌كندهاي نويافته جزيره خارك}

^{سمت‌نماي جغرافيايي و تخته‌نردهاي سنگي باستاني}

^{گزارش مقدماتي _ رضا مرادي غياث}

^{"اين بررسي به دعوت يابنده آثار، آقاي شهرام اسلامي (مشاور عمراني شهرداري خارك)، آقايان مهندس حسين حيدري و علي جاذبي (بخشدار و معاون بخشدار جزيره خارك) از اين نگارنده انجام شده است. از آنان براي همه ياري‌ها و علاقه‌مندي‌ها سپاسگزارم."}

^{در جزيره مرجاني خارك واقع در خليج فارس، آثار و يادمان‌هاي باستاني متنوعي از دوره‌ها، اقوام و مذهب‌هاي گوناگون وجود داشته كه مشخص نيست چه مقدار از آنها در كشاكش رويدادهاي طبيعي و انساني از ميان رفته‌اند. از مهم‌ترين آثار باستاني جزيره مي‌توان از گور سنگي مشهور به قبر دو خواهرون (گونه آغازين معماري آرامگاه كورش بزرگ كه در تپه سيلك و گورستان صرم نيز ديده شده است)، سنگ‌نبشته ميخي فارسي باستان، ده‌ها گورصخره‌ و به ويژه دو گورصخره‌ پارتي- پالميري، چارتاقي در بلندترين بخش جزيره، كليساي نسطوري، جاده باستاني، آب‌انبار، آرامگاه ميرمحمد حنفي و معمار آن- سيد علي بخاري- و نيز صخره‌كندهايي نويافته‌ و بي‌نظير ياد كرد. قبر دو خواهرون با قدمت حدود سه هزار سال، در سال‌هاي اخير و گويا به اهتمام شركت نفت كه در حال تخريب تپه ماهورها و تبديل آنها به زمين‌هاي مسطح است، به كلي منهدم شد. همگي ديگر آثار جزيره به دليل مواجهه با پديده‌هاي مخرب گوناگون و همچنين نبود پايگاه ميراث فرهنگي در معرض استهلاك و نابودي هستند.}

^{در ماه‌هاي اخير و به همت آقاي مهندس شهرام اسلامي، چند صخره‌كند در جزيره خارك كشف شده است كه با توجه به ويژگي‌هاي ظاهري آنان گمان مي‌رفت داراي كاربري تقويمي باشند. بررسي‌هاي مقدماتي نگارنده، شواهدي از كاربري تقويمي در آنها را نشان نداد، اما ويژگي‌هاي ممتاز ديگري را عرضه مي‌دارند.}

^{نشانگر چهار جهت اصلي}

^{نخستين صخره‌كند، عبارت است از چهارضلعي‌اي نيم‌متري با گوشه‌هاي مدور كه بر كف زمين و بر روي صخره‌اي مسطح و مشرف به يك راه قديمي تراشيده شده است. در ميانه نيمه بالايي اين نگاركند، نيم‌كره‌اي حفر شده و چهار خط چليپايي به مركزيت آن تا چهار ضلع‌ مجاور امتداد يافته است.}

^{اندازه‌گيري با قطب‌نما نشان مي‌دهد كه اين چهار خط با دو درجه انحراف شرقي به سوي چهار جهت جغرافيايي، و اندازه‌گيري با جي‌پي‌اس نشان مي‌دهد كه اين چهار خط ، رو به سوي چهار جهت اصلي دارند (دقت اندازه‌گيري ~ 15 دقيقه قوسي).}

^{در واقع خطوط اين شكل، رو به سوي چهار جهت حقيقي و غير مغناطيسي دارند. نگارنده قدمت اين "سمت‌نما" را كه كاربري آن نامشخص است، با مقايسه با ديگر آثار سنگي و همچنين لايه‌هاي اكسيده‌شده و فرسايش يافته سنگ، در حدود دو تا سه هزار سال تخمين مي‌زند.}

^{متأسفانه بخشي از اين صخره‌كند بر اثر تخريب و ريزش ديواره سنگي حامل آن از بين رفته است.}

^{اين رويداد تلخي است كه در جزيره خارك به فراواني بر اثر عوامل طبيعي و انساني ديده مي‌شود.}

^{از آنجا كه چنين اثري در ايران كاملاً تازگي داشته و نمونه ديگري از آن در اختيار نيست، جا دارد كه براي حفاظت و نگهداري از آن كوشش‌هاي فزاينده‌اي انجام شود.}

^{به ويژه كه به دليل ويژگي و ارتباطش با وضعيت جغرافيايي منطقه، امكان انتقال آن به موزه يا هر محل ديگري ممكن نيست و موجب از بين رفتن مشخصه جهت‌يابي آن مي‌شود.}

^{نـردهاي سنگي}

^{تاكنون هفت نمونه از اين نگاركنده‌ها كه هر كدام تركيب چينش متفاوتي دارند، شناسايي شده است.}

^{نمونه نخست داراي دو رديف خانه پنج‌تايي در ميان، دو خانه بزرگ‌تر در دو طرف و دو خانه كوچك‌تر در بالاي آنها (در مجموع 14 خانه)؛ نمونه دوم داراي هشت رديف چهارتايي و يك خانه در بالاي آنها (33 خانه)؛ نمونه سوم داراي دو رديف هفت‌تايي (14 خانه)؛ نمونه چهارم داراي دو رديف پنچ‌تايي (10 خانه)؛ نمونه پنجم نيز دارايدو رديف پنج‌تايي (10 خانه)؛ نمونه ششم داراي وضعيتي تخريب شده و نامشخص؛ و نمونه هفتم داراي چهار رديف هفت‌تايي (28 خانه) هستند. آخرين نمونه، برخلاف بقيه در ساحل دريا واقع نشده است.}

^{نگارنده تاكنون نتوانسته است برخلاف فرض نخستين، ارتباطي با سنجش زمان و كاربري‌هاي تقويمي در ميان اين تركيب‌هاي متنوع بيابد.}

^{با توجه به تنوع و تفاوت فراوان آنها با يكديگر، و نيز موقعيت قرارگيري آنها، گمان مي‌رود كه نوعي صفحه نرد براي مشغوليت و بازي‌ها و ورزش‌هاي فكري باشند.}

^{نمونه‌هاي ديگري از چنين صفحه‌هايي از جنس چوب با قدمت پنج‌هزار سال در شهرسوخته سيستان و از جنس سنگ با قدمت حدود 1500 سال در كرمانشاه ديده شده است.}

^{اكنون اين نردهاي سنگي وضعيت نگهداري و حفاظت مناسبي ندارند.}

^{لايه‌هاي زيرين صخره حامل آنها كه بافتي نرم و رو به سوي دريا دارند، در معرض فرسايش ناشي از باد و كوبش امواج هستند.}

^{تخريب لايه‌هاي زيرين موجب تلاشي لايه‌هاي فوقاني و فروريختن آنها به دريا مي شود. ممكن نيز هست كه در ميان انبوهي از صخره‌هاي تخريب شده پيشين كه در محل فراوان هستند، نمونه‌هاي ديگري از اين نردهاي سنگي و يا حتي نگاركندهايي ديگر وجود داشته باشد.}

^{وجود گل‌سنگ بر سطح آثار باستاني سنگي جزيره خارك كه داراي رطوبت بسيار زياد و اقليمي شرجي است، بسيار اندك است. اين نشانه‌اي ديگر از بي‌ارتباطي افزايش رطوبت محيطي با گسترش رشد گل‌سنگ در بناهاي سنگي باستاني است.}

^{نگارنده قدمت اين آثار را نيز با مقايسه ديگر آثار سنگي، لايه‌هاي اكسيده‌شده و فرسايش يافته سنگ و همچنين در قياس با يادگارهاي نوشته‌هاي سده اخير، در حدود دو تا سه هزار سال تخمين مي‌زند.}

^{CHN: كشف كتيبه سنگي با خط فارسي باستان و متعلق به دوره هخامنشي در جزيره مرجاني "خارك" و خوانده شدن آن توسط پژوهشگران ايراني، سبب شد تا بار ديگر نام اين جزيره مرجاني چند مليون ساله بر سر زبان ها افتد.}

^{اين كتيبه در حالي پيدا شد كه حدود كمتر از يك ماه پيش از آن سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري براي 5 جزيره تاريخي خليج فارس از جمله خارك، كيش و قشم . پايگاه ميراث فرهنگي داير كرده بود.}

^{اما اين كتيبه در پي راه سازي شركت نفت در خارك و توسط اهالي دوستدار ميراث فرهنگي جزيره شناسايي شد و پس از انتقال اخبار آن به رسانه ها پژوهشگران را راهي آن جزيره كرد.}

^{پيش از كشف اين كتيبه اوايل سال 1386 هياتي متشكل از باستان شناسان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان بوشهر، بررسي و شناسايي اين جزيره را به انجام رساندند و در حالي كه تمامي جزيره در اختيار شركت‌ها و كمپاني‌هاي بزرگ نفتي محصور است اعلام كردند كه جزيره آثار تاريخي فراواني دارد و بايد براي حفاظت از اين آثار تلاش شود.}

^{از آن تاريخ تا كنون اين جزيره همچنان در ميان ساخت و سازهاي شركت هاي نفتي دچار تغيير و تحول است و در حالي كه برخي آثار شاخص آن از بين رفته هنوز اقدام مناسبي براي نجات آثار تاريخي اين جزيره مرجاني نشده است.}

^{جزيره خارك از سال 1337 به بعد ديگر جزيره‌اي ناشناخته نيست و زماني كه رومن گريشمن براي نخستين بار اين جزيره را مورد بررسي و شناسايي قرار مي دهد، گزارش آثار يافت شده را منتشر مي كند.}